Om enig inzicht te verschaffen in de historie van de cartografie volgt hieronder in vogelvlucht een overzicht van de belangrijkste mijlpalen in deze historie tot aan de 18e eeuw, met daarbij een vermelding van een aantal toonaangevende cartografen. 

Strabo (ca. 64 v. Chr. - 19 na Chr.) was een Griekse historicus, wiens werk "Geographika" een beschrijving van de toen bekende wereld bevatte. Aan de hand van deze beschrijving kunnen we een kaart tekenen die de wereld afbeeldt zoals ze door Strabo werd beschreven.

Enige tijd later zou Claudius Ptolemaeus (87 - 150 n.Chr.) met zijn Cosmographia of Geographia, een gids voor het maken van kaarten uitgeven. Hij zou met een lijst van de geografische lengte en breedte van ca. 350 plaatsen een werk uitbrengen aan de hand waarvan men een serie kaarten kon tekenen van de gehele wereld, zoals deze bij Ptolemaeus bekend is.

Het begin van de grote ontdekkingsreizen luidde een nieuwe ontwikkeling van de cartografie in. Tot in de 15e eeuw waren landkaarten gebaseerd op het klassieke werk van Ptolemeus  en "atlassen" willekeurige verzamelingen van samengebonden kaarten. Een van de vroegste, mogelijk zelfs de eerste, atlas die dat predicaat daadwerkelijk verdient was de nautische atlas van Battista Agnese uit Genua. Hij vervaardigde tussen 1536 en 1564 handgetekende perkamenten wereldatlassen. De atlas bevat verschillende kaarten van de nieuwe werelddelen. Agnese had niet de gewoonte, zoals later gebruikelijk zou worden, om onbekende gedeeltes van de wereld te vullen met fantasievolle verwachtingen van nog te ontdekken land. Hij tekende de wereld zoals deze op dat moment bekend was. Van zijn atlassen zijn nog 71 exemplaren bewaard gebleven.

Vanaf het midden van de zestiende eeuw ontstonden de zogenaamde IATO-atlassen (Italian, Assembled To Order). Met name in Venetië en Rome begonnen kaarthandelaren een aantal losse kaarten in een band te verzamelen. Hierbij stond de wens van de koper centraal. Bekend is de term Lafreri atlas. Genoemd naar Antonio Lafreri (1544 - 1577) die in Rome zulke atlassen uitgaf.

De eerste atlas, in de zin van een boek dat in een zekere oplage bij een uitgever verschijnt en kaarten van gelijk formaat bevat die speciaal voor die uitgave zijn vervaardigd, was het Theatrum Orbis Terrarum ( = wereldtoneel) van Abraham Ortelius (1527-1598), verschenen te Antwerpen in 1570, een folioatlas met 70 actuele kaarten die inhoudelijk op elkaar waren afgestemd. Er zijn 41 edities van bekend die tot 1612 in verschillende talen werden gepubliceerd. Een soortgelijke atlas was die van Gerard de Jode en Cornelis de Jode: Speculum Orbis Terrarum (= spiegel van de wereld, Antwerpen, 1578) met 36 kaarten (2de druk 1593, 52 kaarten).

De eerste die "atlas" als titel voor een dergelijk werk gebruikte, was de uit Rupelmonde in Vlaanderen afkomstige Gerardus Mercator (1512 -1594, thans nog bekend van de gelijknamige projectie, 1569), die de kort na zijn dood uitgegeven Atlas, sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et Fabricati Figura (= atlas, of cosmografische verkenningen van de wereld en de gedaante daarvan) creëerde (Duisburg,1595, 106 kaarten, 2de druk, Düsseldorf, 1602).

De koperplaten werden in 1604 verkocht aan het bedrijf van de uit Vlaanderen afkomstige Jodocus (Josse) Hondius (1563-1612) te Amsterdam, die de atlas van Mercator in 1606 met 36 nieuwe kaarten uitbreidde; tot 1636 verschenen nieuwe, vermeerderde edities in verschillende talen. Succesvol was eveneens de door Hondius gepubliceerde beknopte editie van Mercators atlas, de Atlas Minor (= kleine atlas, Amsterdam 1607 en later). Amsterdam was in de wereld het middelpunt van de cartografie geworden.

De compagnon van Hondius, Johannes Janssonius uit Arnhem (1588-1664), gaf in 1638 de tweedelige Novus Atlas (= nieuwe atlas) uit, die in 1658 tot zes delen in vijf verschillende edities was uitgegroeid. In dat jaar verscheen bovendien de 11-delige Atlas Maior of Grooten Atlas met al eerder gepubliceerde kaarten, die bedoeld was om de concurrentie aan te gaan met het eveneens te Amsterdam gevestigde cartografische bedrijf dat was gesticht door Willem Jansz. Blaeu (1571-1638) uit Alkmaar. Dit bedrijf hield zich eerst sinds 1629 met de uitgave van atlassen bezig, aanvankelijk met supplementen op de atlassen van Ortelius en Mercator. In 1634 verscheen bij Blaeu een tweedelige wereldatlas, Novus Atlas met 208 kaarten, die in 1655 een omvang van zes delen met 400 kaarten had aangenomen. Het hoogtepunt vormde evenwel de door Blaeus zoon Joan (1598-1673) geredigeerde Atlas Maior, in verschillende internationale edities in 9-12 delen met ca. 600 kaarten / platen vanaf 1662 verschenen.

Ook in Amsterdam gevestigd was Frederick de Wit (1630-1706), die gold als een van de belangrijkste uitgevers van kaarten in de 2de helft van de 17e eeuw. Zijn atlassen zijn meestal ongedateerd en dragen slechts de titel Atlas of Atlas Maior en bevatten in de oudere edities ook kaarten van Janssonius of Blaeu. Bekend is zijn zeeatlas Orbis Maritimus ofte Zee-atlas met 27 kaarten.

Cartografisch Antiquariaat Edward Wells BV is gespecialiseerd in de aankoop en verkoop van antieke landkaarten en stadsplattegronden van de Nederlanden. De bijzondere collectie houtgravures, kopergravures en etsen omvat de periode van de 15e tot en met de 18e eeuw. Wij verkopen uitsluitend authentieke landkaarten en stadsplattegronden.